Browse By

Rustige rijlessen voor adhd-ers.
interview rijschoolhouder

autosleutel

Rust is de sleutel. Langzaam rijden gaat sneller

Overzicht verbetert door voorbereiding.

Het is moeilijk iets algemeens te zeggen over adhd of autisme en rijstijlen, het gaat natuurlijk niet voor iedereen op. Toch leest u hier enkele grappige voorbeelden uit de praktijk van rijles aan adhd-ers.

Dhr. Joep Soons runt een autorijschool in de wijk Wittevrouwen te Utrecht. Naast zijn gewone clientele, heeft hij affiniteit met lesgeven aan autisten, add-ers, adhd-ers en mensen met een angst- en paniekstoornis. F. Wiendels van Addhoc spreekt met hem. Wat is specifiek voor deze verschillende groepen achter het stuur?

START. Hoe is het begonnen? In 2002 startte dhr. Soons een gewone autorijschool. In 2005 kwam er een kennis naar hem toe met de vraag of hij haar zoon kon helpen. Deze jongen had ADD overlappend met autisme. Dhr. Soons vroeg zijn echtgenote om raad. Ze werkt namelijk in het speciaal onderwijs en heeft kennis van leerstoornissen. Uiteindelijk lukte het niet om deze jongen aan een rijbewijs te helpen, maar de interesse in het onderwerp was gewekt. Dhr. Soons volgde een opleiding bij Spectrum Brabant  alwaar hij meer leerde over autorijden in combinatie met autisme en met adhd en add. Na de cursus zette hij zijn nieuwe specialisme op de site en sindsdien komen er steeds vaker autisten en adhd-ers naar zijn rijschool. Van de 20 leerlingen per week die hij lesgeeft hebben er 2 a 3 adhd. Autisten zijn veel zeldzamer: hij heeft er maar 2 per jaar met Asperger.

Dhr. Soons heeft een heel kalme haast meditatieve stem en is erg rustig. Dit is besmettelijk zo merkt ook de interviewer die teveel vragen tegelijkertijd wilde stellen maar nu stap voor stap langzaam door het interview gaat. Het komt goed.

‘Mijn kernkwaliteit is rust” aldus dhr. Soons.

soonsPANIEK. Ook mensen die wel ooit een rijbewijs hebben gehaald maar niet meer durven te rijden geeft hij hernieuwd vertrouwen middels een opfriscursus. Een groot deel van zijn leerlingen hebben het eerst bij een andere rijschool geprobeerd. Sommige rijschoolhouders hebben namelijk een reactie van ”Nee! wat doe je nou? Dat kan echt niet”. Als iemand steeds op zijn falie krijgt, kan dit juist averechts werken. Als alles wat hij doet belachelijk en fout is kan een adhd-er door de paniek nog hyperder worden. De benadering van Dhr. Soons is tegenovergesteld. Als iemand te snel handelt, gaat hij juist heel langzaam praten en schakelen. Kalmte is een goed tegengif voor paniekerige mensen.

AUTISME. Autisten kunnen soms een gefragmenteerde waarneming hebben, en dit leidt tot angst omdat je dan geen overzicht hebt. Kun je dan nog wel rijden? Nou ”ik leid je niet op tot een blind paard” zegt dhr. Soons. Binnen tien lessen is wel duidelijk of het echt niet lukt.

Een voorbeeld van iemand met een andere waarneming:

De regel ”je mag niet over een doorgetrokken streep rijden” werd heel letterlijk genomen.  Er zijn doorgetrokken strepen op het wegdek waar je wel overheen moet. Zo stond er op het wegdek ”School” geschreven met een streep eronder, om zo aan te geven dat je langzaam moet rijden omdat er gevaar was voor overstekende kinderen. Maar een autistische leerling vatte het letterlijk op en ging spookrijden in het vak ernaast, omdat hij niet over een doorgetrokken streep wilde rijden. Hij overzag ook niet de consequentie van het spookrijden, bovendien in een bocht waardoor tegenliggers hem niet konden zien aankomen. Dit incident was de eerste keer dat Joep dacht: ”dit zou je niet moeten willen”. Deze persoon kan geen rijbewijs halen, het is buiten de marge die hij nog kan lesgeven. Bij licht autisme is het wel degelijk mogelijk het rijbewijs te halen. Soms duurt het wat langer maar heeft iemand eenmaal het rijbewijs gehaald, dan rijdt iemand even goed als elk ander. ”Aspergers vind ik lekker rustig, dat is fijn lesgeven”.

De ene leerling moet je aansporen, de andere afremmen dat geldt voor alle leerlingen. Iedereen heeft zijn eigen leermethode, maar ze komen er wel.

ADHD. Wat is er zo typisch aan een adhd rijstijl?

Een psychiater die ook in de buurt woont zei eens gekscherend, toen hij hoorde dat dhr. Soons zich specialiseerde in autorijles voor adhd-ers ”’Nou dan zul je wel veel moeten remmen”. Als grap bedoeld maar letterlijk komt dit archetypische beeld van adhd wel voor zegt dhr. Soons. Er zijn al te hypere adhd-ers die te snel rijden ”alsof de duvel ze op de hielen zit”. Ze nemen abrupte beslissingen en geven teveel gas. ‘

Hij geeft een voorbeeld van een adhd-er die netjes stopt bij een rood verkeerslicht. Er is nergens verkeer, het kruispunt is leeg. Dan opeens geeft de leerling gas en rijdt door rood. De wagen wordt geflitst en er volgt een boete. Normaal gesproken moet de rijschoolhouder alle boetes betalen maar in dit geval rekende hij het wel door naar de leerling.

Sommige Adhd-ers die erg hyper zijn, gaan te snel door de bocht en schakelen te laat terug. Zijn hele rijles bestaat uit: doe nou eens rustig. Hij gaat dan expres heel langzaam rijden en ruim voor elke bocht laten uitrollen en lang van tevoren terugschakelen. Dan blijkt dat het traject met deze vloeiende langzame methode feitelijk eigenlijk sneller wordt afgelegd dan met de schokkerige gas-rem methode van de adhd-er. Als de persoon inziet dat hij meer tijd heeft dan hij denkt en juist sneller rijdt op deze vloeiende manier, is hij al snel om en neemt hij rustige vloeiende rijstijl wel aan.

Er is een plek waarbij vlak na een bocht links een bruggetje is die je voor de bocht niet kunt zien. Dhr. Soons laat de persoon eerst zelf op zijn manier (te snel) de bocht nemen waardoor hij of in de berm terechtkomt, of in ieder geval niet op tijd de afslag naar het bruggetje kan maken. Dan doen ze hetzelfde traject langzamer en blijkt dat dit uiteindelijk het snelst is omdat je dan de brug eerder van tevoren ziet en je op tijd kunt voorsorteren. Dhr. Soons gebruikt deze plek vaker in zijn lessen, en laat de hypere chauffeur soms expres in de berm terecht komen.

Is er bij adhd soms ook een fragmentarische waarneming, zoals bij autisten? Misschien doordat adhd-ers ook een andere filtering van info hebben?

“Ja, dat kan” zegt Dhr. Soons, “maar bij adhd-ers is dat hun eigen schuld, dan komt het omdat ze te snel gaan”.

Het overzicht verbetert door voorbereiding.

PILLEN. Is het ooit voorgekomen dat iemand met pillen beter kon rijden dan zonder? “Nou ik merk zelf geen verschil. Je hoort het wel eens van collega’s. Het komt wel eens voor dat iemand eerst pillen slikt maar ervan af wil, en er mee stopt. Of andersom”. Tot nu toe heeft dhr. Soons nog geen grote verschillen meegemaakt in overzicht of rust bij een leerling met en zonder pil. Bij de terugkomdagen van zijn opleiding bij Spektrum wordt er wel gezegd dat de leerlingen hun pillen moeten slikken.

Als je gevaarlijke situaties eenmaal herkent, als je er bewust van bent, dan wordt je een even goede chauffeur als alle anderen”.

ADD. De add-er is een dromer. Hij is soms niet helemaal geaard in het hier en nu. Hoe bewust ben je in de situatie? Bij ADD laat Soons hen soms hardop vertellen: wat ben je aan het doen, waar ben je, wanneer ga je schakelen, hoe neem je die bocht? Dit om zo de aandacht van de persoon terug te halen naar de praktische handelingen in het hier en nu.

Er is een ADD-er die heel erg moe werd van autorijden. Hij kon het wel, maar na een half uur zag je: hij is kapot, hij kan die concentratie niet lang volhouden. “Het is de manier waarop je het zelf organiseert” vertelt Soons: niet of iets wel of niet kan. Je zit zelf achter het stuur, als je pauze nodig hebt neem je pauze. We zetten de auto halverwege de les gewoon even langs de weg. Dan gingen we even buiten lopen, frisse lucht. En dan weer fris achter het stuur verder met de les.

Uiteindelijk heb ik hem naar het rijexamen gereden, (dit terwijl de meesten er zelf naar toe rijden zodat ze die dag al gereden hebben en er beter inzitten). Hij kon de duur van het rijexamen net volhouden. Toen hij zijn rijbewijs had heb ik hem wel geadviseerd: rij nooit lang achter elkaar.

RECORD. Bij nieuwe aanmeldingen maakt Soons soms een weddenschap: wedden dat je het binnen zoveel rijlessen kunt halen? Het record is 17 lessen. Twee jonge pizzakoeriers die al twee jaar op brommers door de stad reden namen bij hem rijles. Eentje had waarschijnlijk wel adhd, de andere niet. Beiden haalden in recordtempo hun rijbewijs, een in 17 en de ander in 18 lessen. Ze hadden gewoon erg veel talent voor autorijden, motorisch en inzichtelijk. Dat is onafhankelijk van wel of geen adhd hebben. Veel zaken die ik bij adhd-ers doe komen ook voor bij niet adhd-ers, ik moet anderen ook wel vaak afremmen. Het is niet altijd zo dat adhd-ers anders rijden, het is per persoon heel verschillend. Ik krijg de moeilijkste gevallen die bij andere rijscholen weg zijn gegaan.

Rustig eerst even kijken, dan pas beslissen. Als een adhd-er dit via zijn autorijlessen heeft geleerd: kan hij die wijze les dan ook toepassen op andere delen van zijn leven? De autorijles als therapie als het ware? Ja dat zou ik wel eens willen weten! Zegt Dhr. Soons. Daar denk ik wel eens aan: hoe zou het nu verder gaan met die en die leerling? Past hij mijn lessen ook toe op school en in zijn werk?

“Dat zou ik graag willen weten maar dan hoor ik niets meer”.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Protected by WP Anti Spam