Browse By

ADHD & the City:
Istanbul

Istanbul3Reizen + ADHD haalt het beste en donkerste in me naar boven.

– Het donkerste omdat er zo veel tijdskaders en planningen mee gemoeid zijn.

– Het nieuwe en onbekende haalt altijd het beste in me naar boven.

Het viel me al eerder op dat in het ene land de dynamiek, de sfeer en de omgangsvormen veel makkelijker te verenigen zijn met een ADHD-bedrading dan in het andere land. Een land als Nederland waarin alles is gestructureerd, gepland, waar tijd en afspraken heilig zijn is veel moeilijker verenigbaar met mijn ADHD-brein, dan een land waar je geen boze blikken krijgt wanneer je niet op de stoep loopt. De komende tijd is het mijn doel, zo veel mogelijk landen te bezoeken en deze te onderwerpen aan mijn analytisch, hyperactief en impulsief ADHD-brein. Deze keer: Istanbul.

De voorbereiding


Hoewel ik –tig keren in Istanbul ben geweest en er zelfs een tijdje heb gewoond, heb ik de taak van reisleider op me genomen, met het doel mijn reisgenoot zoveel mogelijk te laten zien. Mijn Asperger-reisgenoot houdt van structuur en duidelijkheid, ik bewonder dan ook zijn moed om de chaos in Istanbul -met mij- te betreden. Hoewel dit uiteraard ook een beklemmend gevoel van verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Gelukkig beheerst hij niet de taal, waardoor ik alles dat verkeerd zou kunnen gaan, kan maskeren met wat verbale ADHD creativiteit en afleidingsmanoeuvres. De door mij gepresenteerde OV-map, veroorzaakt enige paniek bij mijn reisgenoot: er zit geen enkele logica in, het lijkt meer op een tekening van een peuter die zojuist voor het eerst een potlood in zijn of haar handen heeft gekregen. Het is duidelijk dat iedere uithoek op de een of andere manier bereikbaar is. Deze informatie is, mijns inziens, van groter belang.

dolmusmapDe reis

Een visum is verplicht voor Nederlandse staatsburgers. Hoewel ik met mijn dubbele nationaliteit geen visumplicht heb, vergeet ik al twaalf jaar consequent mijn Turks ID aan te vragen. Een visum is echter geen probleem: volg de massa richting visumbordjes, betaal contant (€15) en je hebt je visum*. Mocht het erg druk zijn bij de paspoortcontrole: negeer de bordjes met ‘EU citizens’ en ga gewoon in de rij staan voor ‘non-EU citizens’. De ambtenaren achter deze loketten zitten er vaak werkeloos bij en men doet er helemaal niet moeilijk over. Het omzeilen van regels en het altijd zoeken naar hoe iets nog sneller, nog makkelijker kan, is een nationale sport in Turkije. Leef je dus helemaal uit met je oplossingsgerichte ADHD-brein. Niemand zal je raar aankijken wanneer je regels omzeilt, regels worden vooral geïnterpreteerd als stimulans voor het vinden van een creatieve omweg. En, hoe creatiever hoe meer goedkeuring en bewonderende blikken vanuit de omgeving. Soms ben ik ervan overtuigd dat ik geen ADHD heb, maar dat het mijn Turkse genen zijn.

Je Ritalin kun je gerust thuis laten

De stad

Met 17 miljoen inwoners die allemaal van A naar B moeten, schijnen en kùnnen bewegen, is Istanbul een grote bewegende massa. Je Ritalin kun je gerust thuis laten en/of thuis vergeten; de mensenmassa’s, het verkeer en daarnaast lijkt iedereen op de één of andere manier in interactie met elkaar te zijn. Overal staan staatverkopers, de winkels en stalletjes lijken hun waar allemaal op straat te hebben uitgestald, van messenslijpers tot bloedzuigers tot kraaltjes en watermeloenen. Daarbij komt de geur van eten en kruiden, werkelijk al mijn zintuigen worden tegelijk aangesproken. Ik word er enorm rustig van. Niet zo heel vreemd, de kicks en snelheid hoef ik niet op te zoeken, het is alom vertegenwoordigd, geen tijd voor verveling. “Het lijkt wel alsof je geen ADHD meer hebt”, aldus mijn reisgenoot. Het gewiebel, de onrust, de snelle oogbewegingen: ik zit in een soort roes, de extrensieke prikkels zijn zo overweldigend dat ik geen prikkels meer voor mezelf hoef te scheppen. Oversteken is enorm spannend en de loopbrug op de stoomboot richting ‘de overkant’ is fijn, maar zorgt vooral voor veel oponthoud: spring gewoon vanaf de kade dat halve metertje op de boot, heel normaal!  

blauwemoskeeinterieurDe mensen

Ondanks de lange werkdagen, lijken mensen meer tijd en/of energie te hebben. Men creëert tijd voor een drankje na het werk, bezoekt elkaar, vooral onaangekondigd, of men besluit spontaan uit eten te gaan. Agenda’s bestaan niet, en belangrijke afspraken onthoud je gewoon. Mocht een afspraak gemist worden, dan betekent dit simpelweg dat de afspraak niet belangrijk genoeg was of dat er iets tussengekomen is. Wellicht beledigend, maar een agenda tevoorschijn halen om een afspraak te maken geldt als een nog grotere belediging. Iedere afspraak gaat dan ook vergezeld van een “insallah”, “met Gods wil”. Deze uitspraak vertegenwoordigd de flexibele levenswijze, en heeft geen religieuze betekenis. Afspraken zijn eerder intenties dan rigide afspraken. Een nachtmerrie voor mijn reisgenoot, een wereld van nieuwe mogelijkheden voor voor mij.

Na een uur of negen ‘s avonds, maakt de grote mensenmassa rondom Sultanahmet plaats voor schoonmaakploegen. Restaurants zijn uiteraard nog wel open, maar omdat de conservatieve AKP-regering een alcoholverbod heeft ingesteld in dit moskeerijke gebied, heeft het niet veel uitgaansgelegenheden. Restaurants mogen nog wel alcohol schenken, mits deze niet te dichtbij een moskee staan. Mocht je ergens belanden waar geen alcohol geschonken wordt en vertellen je ADHD-sensoren dat de sfeer ‘seculier’ is: vraag het gerust nog een keer. Vaak wordt de drank dan discreet in een koffiekopje geschonken. Vooral wanneer je Raki (anijsdrank) besteld, kun je verzekerd zijn van heel veel sympathie. Turken zijn heel toegankelijk, wildvreemden noemen elkaar ‘oom’ en tante, en een toerist die deze nationale drank besteld, wordt hartelijk verwelkomd als ‘één van ons’. Mijn Asperger reisgenoot schrok eerst van de vriendschappelijke omhelzing die met dit welkom gepaard ging, na een paar dagen raakte ook hij gewend aan de kleine fysieke grens. Ik ben in mijn element; ongenegeerd kan ik wildvreemde babies optillen en kinderen een kus geven en de ouders vinden dit alleen maar vleiend! Het maakt al die keren dat ik Nederlandse babies met hun appelwangetjes niet even kan optillen goed.

Istanbul ís ADHD

Uitgaan

Het uitgaansleven in allerlei vormen, bevindt zich vooral in Taksim, aan de overzijde van de Gouden Hoorn. Taksim beweegt letterlijk 24/7. Winkels zijn tot laat open en iedere zijstraat zijn cafe’s, restaurants en kleine winkeltjes. Vergeet niet de Çiçek Pasajı” aan de hoofdstraat (Istiklal Caddesi). Dit is een passage met tavernes, verse vis, Raki en muziek. balikDe wandeling van Sultanahmet naar Taksim over de Galatabrug is beslist de moeite waard. Vissers halen de ene na de andere vis naar boven om deze vervolgens te verkopen aan de bootjes aan de oever. Een ‘balik-ekmek’, oftewel een broodje vis aan de kade van Eminonu is een must tijdens een bezoek aan Istanbul.

taksimEten is buitengewoon belangrijk, het is een intrinsiek onderdeel van ieder aspect in het leven. Turken weten niet beter: op ieder moment van de dag kan overal op straat gegeten worden. Het is een levensstijl: ’s morgens een simit, een sesambroodje, met sterke thee, ’s middags iets van de gril, tussendoor gekookte mais en na het uitgaan vroeg in de ochtend soep in de vele speciale soeprestaurants.

Er wordt streng op de hygiëne toegezien, zelfs mosselen kunnen op straat zonder risico gegeten worden. Turken weten bovendien veel over eten; men kijkt niet naar het aangeboden waar, maar ‘leest’ deze. Ook ik bezit deze gave en anders dan in de supermarkt in Utrecht, kan ik ongenegeerd voelen, kloppen en ruiken aan het aangebodene.

Bezienswaardigheden:


De meeste hotels zijn geconcentreerd rondom Sultanahmet en het inmiddels beruchte Taksimplein. De verplichte toeristenroute, zoals het Topkapi-paleis en de overdekte Bazaar, liggen nabij het Sultanahmetplein. topkapiVoor een tocht naar een van de eilanden vertrekken er om de zoveel tijd, stoomboten vanaf Eminonu. Doordat ik ‘om de zoveel tijd’ als richtlijn heb genomen, heeft mijn reisgenoot dit deel moeten missen, dus, mocht je een eilandentour willen maken: check dan even bij de haven van Eminonu, tegenover de Sultanahmetmoskee, de vertrektijden. De reis duurt hooguit een uur en je waant je na de chaos en dynamiek in de stad op een andere planeet; ezels in plaats van auto’s, geweldige natuur, kleine vissersbootjes en een enorme rust. Voor de ‘must see’s’ kun je iedere reisgids raadplegen, ga je voor meer avontuur en wil je de vele, door toeristen onontdekte plekken in Istanbul ervaren, schroom dan niet de eerste de beste Turk te vragen wat zij adviseren. Istanbuli’s vinden dit enorm vleiend en je krijgt de meest verrassende tips, vergezeld van uitgebreide routebeschrijvingen, nog meer tips en je belandt in de meest verrassende plekken en situaties. Vissersdorpjes, eilanden waar men speciaal naartoe gaat om yoghurt te eten (Kanlica!) en de meest verrassende wijken midden in de stad!

bazarConclusie: Istanbul is ADHD; snel, divers, verrassend en alle uitersten zijn vertegenwoordigd, van langbenige travestieten tot zwartgesluierde vrouwen, van toeterende verkeersopstoppingen tot stille eilanden met ezels en paarden als vervoermiddel.

Geschreven door: Seda O.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Protected by WP Anti Spam